Wanneer geldt de renovatieplicht?
De renovatieplicht in Vlaanderen geldt voor residentiële gebouwen die na 1 januari 2023 in volle eigendom werden overgedragen, en die op het moment van de overdracht een EPC-label E of F hadden. Bij notariële aankoop, schenking of erfenis aan iemand anders dan een familielid in eerste graad, wordt de renovatieplicht actief.
De plicht ligt bij de nieuwe eigenaar. Verkopers zijn niet retroactief verantwoordelijk voor een woning die zij vóór 2023 verkochten, maar moeten wel een geldig EPC-attest aanleveren voor elke verkoop.
Wie is vrijgesteld?
- Sociale huisvesting onder beheer van een sociale huisvestingsmaatschappij
- Woningen die binnen vijf jaar na aankoop volledig worden gesloopt
- Bepaalde beschermde monumenten waar erfgoed-restricties renovatie verhinderen
- Tweede verblijven onder bepaalde voorwaarden
Welke termijnen gelden in Vlaanderen?
| Label bij aankoop | Doellabel | Termijn | Status |
|---|---|---|---|
| F | D of beter | 5 jaar na akte | Verplicht |
| E | D of beter | 5 jaar na akte | Verplicht |
| D | (geen actuele plicht) | n.v.t. | Plicht voorzien tegen 2050 |
| C of beter | (geen plicht) | n.v.t. | OK |
De plicht eindigt niet bij label D
Vlaanderen wil tegen 2050 dat alle residentiële gebouwen minstens label A bereiken. Voor woningen op label D komt er rond 2035 een vervolgplicht om naar label C te gaan, en tegen 2045 naar label B. Plan dus best vooruit, ook als u nu net label D haalt.
Wat als u de renovatieplicht niet haalt?
Wie binnen de wettelijke termijn van vijf jaar geen geldig EPC-attest met label D of beter kan voorleggen, riskeert administratieve sancties van VEKA. Deze worden gefaseerd opgelegd, beginnend met een waarschuwing en oplopend tot geldboetes.
De boete varieert tussen 500 en 5.000 euro per overtreding. Bovendien blijft de plicht bestaan: u zult alsnog moeten renoveren.
Verzachtende omstandigheden
VEKA voorziet in mogelijkheden om uitstel of vrijstelling aan te vragen wanneer u kunt aantonen dat renovatie binnen de termijn onredelijk is, bijvoorbeeld door financiële overmacht, technische onmogelijkheid (beschermd erfgoed) of langdurige medische redenen.
Twijfelt u over uw renovatieplicht?
Een nieuw EPC geeft uitsluitsel en bevat een concreet verbeterplan met termijn-impact.
Welke renovaties brengen u naar label D?
De juiste combinatie hangt af van de uitgangssituatie. Voor een gemiddelde woning op label F naar D zijn meestal drie tot vier ingrepen nodig.
1. Dakisolatie (typisch impact: 1 tot 2 labels)
Een ongeïsoleerd dak verliest tot dertig procent van de warmte. Een goed geïsoleerd dak met R-waarde 4,5 of meer is meestal de eerste stap en geeft de snelste label-winst per geïnvesteerde euro.
2. Beglazing vervangen (typisch impact: 0,5 tot 1 label)
Enkele beglazing vervangen door hoogrendementsglas (Ug ≤ 1,1) verlaagt de warmtevraag aanzienlijk.
3. Muur- of spouwisolatie (typisch impact: 1 tot 1,5 label)
Wanneer dakisolatie aanwezig is, wordt muurisolatie de grootste hefboom. Spouwmuurisolatie is vaak goedkoop en snel uitgevoerd.
4. Verwarmingsinstallatie moderniseren (typisch impact: 1 tot 2 labels)
Een gasketel ouder dan vijftien jaar vervangen door een condensatieketel of warmtepomp verbetert de installatie-component.
5. Ventilatie met warmteterugwinning (typisch impact: 0,5 label)
Mechanische ventilatie met warmteterugwinning (systeem D) recupereert warmte uit de afgevoerde lucht.
Premies en steunmaatregelen
Vlaanderen voorziet meerdere kanalen om de renovatie financieel te ondersteunen. Hoofdkanalen zijn de Mijn VerbouwPremie (gebundelde renovatiepremie) en de EPC-labelpremie voor wie effectief van label E/F naar D of beter gaat. Brussel kent eigen premies via Homegrade en de Renovatiepremie, Wallonië via de Service Public de Wallonie.
Wat is de planning voor Brussel en Wallonië?
Brussel
Bruxelles Environnement werkt aan een vergelijkbare PEB-renovatieplicht. Vanaf 2030 worden er minimumeisen verwacht voor woningen die verhuurd of verkocht worden.
Wallonië
De Waalse regering hanteert een wegenkaart met opeenvolgende drempels. Tegen 2030 zou geen enkele woning meer onder label F mogen vallen voor verkoop, en tegen 2040 onder label E.
Veelgestelde vragen over renovatieplicht
- Kan ik de woning verkopen vóór ik renoveer? Ja. De renovatieplicht volgt de nieuwe koper.
- Wat als ik fasegewijs renoveer? Dat is toegestaan zolang u binnen vijf jaar het einddoel bereikt.
- Wordt het EPC-attest automatisch geüpdatet na renovatie? Nee. U moet zelf een nieuw EPC laten opmaken nadat de werken zijn afgerond.
- Telt elektrische verwarming als verbetering? Niet automatisch. Elektrische verwarming heeft een hoge primair-energie-factor.
Officiële bronnen
De volledige tekst van de Vlaamse renovatieplicht staat op vlaanderen.be/energiebesparen. VEKA publiceert energiesparen.be met praktische gidsen, premie-overzichten en de officiële berekeningsmethode. Voor Brussel: environnement.brussels; voor Wallonië: energie.wallonie.be.